Tranh chấp thừa kế là loại vụ việc để lại hậu quả nặng nề nhất — không chỉ về tài sản mà cả quan hệ gia đình. Phần lớn tranh chấp bắt nguồn từ một nguyên nhân: di chúc không hợp pháp, hoặc không có di chúc. Bài viết này giúp bạn hiểu quy định của Bộ luật Dân sự 2015 và biết khi nào cần luật sư thừa kế tại Đồng Tháp.
Thừa kế theo di chúc
Điều kiện để di chúc hợp pháp
Theo Bộ luật Dân sự 2015, di chúc hợp pháp phải có đủ các điều kiện:
- Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép.
- Nội dung không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức không trái quy định của luật.
Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp nếu có đủ các điều kiện nêu trên. Di chúc miệng chỉ được lập khi tính mạng bị cái chết đe dọa và không thể lập di chúc bằng văn bản; di chúc miệng sẽ mặc nhiên hết hiệu lực nếu sau 03 tháng mà người lập còn sống, minh mẫn, sáng suốt.
Lời khuyên thực tế: nên lập di chúc bằng văn bản có công chứng hoặc chứng thực. Chi phí không đáng kể so với rủi ro cả khối di sản bị tranh chấp nhiều năm vì di chúc viết tay bị nghi ngờ về chữ ký hoặc năng lực hành vi của người lập.
Người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc
Đây là quy định nhiều người không biết. Kể cả khi di chúc không cho họ hưởng, hoặc cho hưởng ít hơn, những người sau vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật:
- Con chưa thành niên; cha, mẹ; vợ, chồng;
- Con thành niên mà không có khả năng lao động.
Quy định này không áp dụng với người từ chối nhận di sản hoặc người không có quyền hưởng di sản theo luật định.
Thừa kế theo pháp luật
Áp dụng khi không có di chúc, di chúc không hợp pháp, người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc cùng thời điểm với người lập di chúc, hoặc phần di sản không được định đoạt trong di chúc.
Ba hàng thừa kế
| Hàng | Gồm những ai |
|---|---|
| Hàng thứ nhất | Vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết |
| Hàng thứ hai | Ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông bà nội/ngoại |
| Hàng thứ ba | Cụ nội, cụ ngoại; bác, chú, cậu, cô, dì ruột; cháu ruột mà người chết là bác, chú, cậu, cô, dì ruột; chắt ruột |
Nguyên tắc: những người cùng hàng thừa kế được hưởng phần di sản bằng nhau. Người ở hàng sau chỉ được hưởng nếu không còn ai ở hàng trước do đã chết, không có quyền hưởng, bị truất quyền hoặc từ chối nhận di sản.
Thời hiệu — mốc thời gian quyết định
- Yêu cầu chia di sản: 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Hết thời hiệu này, di sản thuộc về người đang quản lý di sản theo quy định.
- Xác nhận quyền thừa kế hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác: 10 năm kể từ thời điểm mở thừa kế.
- Yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ tài sản của người chết để lại: 03 năm kể từ thời điểm mở thừa kế.
Thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết. Với đất đai — tài sản thừa kế phổ biến nhất tại Đồng Tháp — mốc 30 năm nghe có vẻ dài, nhưng nhiều gia đình để di sản không phân chia qua hai, ba thế hệ và chỉ phát hiện đã hết thời hiệu khi muốn bán.
Thủ tục khai nhận và phân chia di sản
- Xác định di sản — liệt kê toàn bộ tài sản, xác định đâu là tài sản riêng của người chết, đâu là phần trong tài sản chung với vợ/chồng.
- Xác định người thừa kế — thu thập giấy tờ chứng minh quan hệ nhân thân (khai sinh, kết hôn, sổ hộ khẩu cũ, trích lục hộ tịch).
- Công chứng văn bản khai nhận/thỏa thuận phân chia di sản tại tổ chức hành nghề công chứng. Văn bản được niêm yết theo quy định trước khi công chứng.
- Đăng ký sang tên quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản cho người thừa kế.
Nếu các đồng thừa kế không thỏa thuận được, phải khởi kiện yêu cầu Tòa án chia di sản thừa kế. Đây là vụ án dân sự, thường phải định giá tài sản và có thể kéo dài.
Ba vướng mắc thường gặp tại Đồng Tháp
1. Di sản là đất chưa có Giấy chứng nhận. Rất phổ biến với đất ông bà để lại. Phải chứng minh nguồn gốc và quá trình sử dụng đất trước khi bàn đến việc chia. Xem thêm: Luật sư tranh chấp đất đai tại Đồng Tháp.
2. Một người thừa kế ở nước ngoài hoặc không liên lạc được. Không thể bỏ qua người này — văn bản phân chia sẽ vô hiệu. Cần thủ tục ủy quyền hợp pháp hóa lãnh sự, hoặc thủ tục tại Tòa án.
3. Địa danh trên giấy tờ đã thay đổi. Sau khi Đồng Tháp và Tiền Giang hợp nhất từ 01/7/2025 và bỏ cấp huyện, giấy tờ cũ ghi tên đơn vị hành chính cũ vẫn có giá trị, nhưng khi lập văn bản phân chia di sản nên ghi rõ cả địa danh cũ và mới để xác định chính xác thửa đất. Xem: Thủ tục pháp lý tại Đồng Tháp sau sáp nhập.
Câu hỏi thường gặp
Con dâu, con rể có được hưởng thừa kế không?
Không, con dâu và con rể không thuộc hàng thừa kế theo pháp luật của cha mẹ chồng/vợ. Tuy nhiên họ có thể được hưởng nếu có di chúc để lại cho họ.
Con riêng có được hưởng thừa kế không?
Con đẻ đều thuộc hàng thừa kế thứ nhất, không phân biệt con trong hay ngoài giá thú, miễn là chứng minh được quan hệ cha/mẹ – con. Ngoài ra, con riêng và bố dượng, mẹ kế nếu có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng nhau như cha con, mẹ con thì được thừa kế di sản của nhau.
Có thể sửa hoặc hủy di chúc đã lập không?
Có. Người lập di chúc có quyền sửa đổi, bổ sung, thay thế, hủy bỏ di chúc bất cứ lúc nào. Nếu lập nhiều bản di chúc đối với cùng một tài sản thì chỉ bản di chúc sau cùng có hiệu lực.
Người thừa kế có phải trả nợ của người chết không?
Người thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại, nhưng chỉ trong phạm vi di sản nhận được, không phải bằng tài sản riêng của mình. Nếu từ chối nhận di sản đúng quy định thì không phải thực hiện nghĩa vụ này.
Liên hệ luật sư thừa kế tại Đồng Tháp
Liên hệ công ty luật Đồng Tháp — Tuyên Thụy và Cộng sự:
- Trụ sở: Số 138/4 Lê Duẩn, Phường Mỹ Trà, Tỉnh Đồng Tháp
- Văn phòng đại diện: Số 14 – 16, đường ĐT 848, Phường Sa Đéc, Tỉnh Đồng Tháp
- Điện thoại: 0277.3.869.777 — Hotline: 0917.497.499 (Luật sư Mai Tuyên)
- Email: info@ttnp-law.com
Nội dung mang tính tham khảo chung, không thay thế ý kiến tư vấn cho từng vụ việc cụ thể.
